Bu pulda nima beradi
ST-1 — MDH erkin savdo bitimi bo'yicha tovarning kelib chiqish sertifikati. Ishtirokchi davlatdan kelib chiqishi tasdiqlansa, import boji umuman olinmaydi.
Misolda hisoblaymiz. Mebel partiyasi (kod 9403) qiymati 20 000 dollar, vazni 4 000 kg. Tarif stavkasi — 15%, lekin kilogramm uchun 0,4 dollardan kam emas.
| Qayerdan | Boj | QQS 12% | Jami to'lovlar |
|---|---|---|---|
| Xitoy, sertifikat bor | 3 000 $ | 2 760 $ | 5 760 $ |
| Rossiya, ST-1 bor | 0 $ | 2 400 $ | 2 400 $ |
| Rossiya, ST-1 yo'q | 3 000 $ | 3 000 $ | 8 000 $ |
Ikkinchi va uchinchi qator orasidagi farq — bitta furada 5 600 dollar. Uchinchi qator Xitoydan ham yomonroq, chunki kelib chiqish tasdiqlanmasa qo'shimcha boj qo'shiladi.
Kim beradi va nimaga
Sertifikat chiqarilayotgan mamlakatda beriladi: Rossiyada — Savdo-sanoat palatasi, O'zbekistonda — Investitsiyalar, sanoat va savdo vazirligi hamda SSP. Tartib Vazirlar Mahkamasining 13.12.2019 yildagi 994-son qarorida.
Har bir partiyaga alohida rasmiylashtiriladi, amal qilish muddati — berilgan sanadan 12 oy.
Asosiy shart — yetarli qayta ishlash mezoni: TIF TN tovar pozitsiyasining dastlabki to'rt belgisi o'zgarishi yoki advalor ulush. Tovar shu mamlakatda ishlab chiqarilgan yoki jiddiy qayta ishlangan bo'lishi kerak, shunchaki qayta yuklangan emas.
Bojxona sertifikatlarni onlayn tekshiradi
Bojxona qo'mitasi portalida tekshirish uchun to'g'ridan-to'g'ri havolalar chop etilgan:
- Rossiya ST-1 — RF SSP reyestri orqali
- Xitoy sertifikatlari — CCPIT va chinaorigin.gov.cn orqali
- Xitoy eksport deklaratsiyalari — Xitoy bojxonasi portali orqali
- O'zbekiston muvofiqlik sertifikatlari — standart.uz davlat reyestri orqali
Soxtalik rasmiylashtirish bosqichida aniqlanadi. Oqibati — qo'shimcha hisoblash va MJtK 227-22-moddasi: mansabdor shaxs uchun 7 dan 15 BHMgacha, tovar musodarasi bilan.
2026-yil 28-fevraldan nima o'zgardi
Bojxona kodeksining 300-1-moddasi ishga tushdi. Ilgari sertifikat yo'qligi faqat imtiyozdan mahrum qilardi. Endi oddiy bojdan tashqari qo'shimcha boj olinadi:
| Asosiy stavka | Qo'shimcha boj |
|---|---|
| 10% gacha | +5% |
| 10–20% | +10% |
| 20–30% | +15% |
| 30% dan yuqori | +20% |
Ko'p uchraydigan xato
Tovar Rossiya yetkazib beruvchisidan sotib olingan, lekin Xitoyda ishlab chiqarilgan. Unga ST-1 olib bo'lmaydi — kelib chiqishi xitoycha. MDH orqali qayta sotish kelib chiqishni o'zgartirmaydi. Bu chegarada ma'lum bo'ladi, qayta hisoblash kech bo'lganda.