Bu pulda nima beradi
ST-1 — MDH erkin savdo bitimi boʻyicha tovarning kelib chiqish sertifikati. Ishtirokchi davlatdan kelib chiqishi tasdiqlansa, import boji umuman olinmaydi.
Misolda hisoblaymiz. Mebel partiyasi (kod 9403) qiymati 20 000 dollar, vazni 4 000 kg. Tarif stavkasi — 15%, lekin kilogramm uchun 0,4 dollardan kam emas.
| Qayerdan | Boj | QQS 12% | Jami toʻlovlar |
|---|---|---|---|
| Xitoy, sertifikat bor | 3 000 $ | 2 760 $ | 5 760 $ |
| Rossiya, ST-1 bor | 0 $ | 2 400 $ | 2 400 $ |
| Rossiya, ST-1 yoʻq | 3 000 $ | 3 000 $ | 8 000 $ |
Ikkinchi va uchinchi qator orasidagi farq — bitta furada 5 600 dollar. Uchinchi qator Xitoydan ham yomonroq, chunki kelib chiqish tasdiqlanmasa qoʻshimcha boj qoʻshiladi.
Kim beradi va nimaga
Sertifikat chiqarilayotgan mamlakatda beriladi: Rossiyada — Savdo-sanoat palatasi, Oʻzbekistonda — Investitsiyalar, sanoat va savdo vazirligi hamda SSP. Tartib Vazirlar Mahkamasining 13.12.2019 yildagi 994-son qarorida.
Har bir partiyaga alohida rasmiylashtiriladi, amal qilish muddati — berilgan sanadan 12 oy.
Asosiy shart — yetarli qayta ishlash mezoni: TIF TN tovar pozitsiyasining dastlabki toʻrt belgisi oʻzgarishi yoki advalor ulush. Tovar shu mamlakatda ishlab chiqarilgan yoki jiddiy qayta ishlangan boʻlishi kerak, shunchaki qayta yuklangan emas.
Bojxona sertifikatlarni onlayn tekshiradi
Bojxona qoʻmitasi portalida tekshirish uchun toʻgʻridan-toʻgʻri havolalar chop etilgan:
- Rossiya ST-1 — RF SSP reyestri orqali
- Xitoy sertifikatlari — CCPIT va chinaorigin.gov.cn orqali
- Xitoy eksport deklaratsiyalari — Xitoy bojxonasi portali orqali
- Oʻzbekiston muvofiqlik sertifikatlari — standart.uz davlat reyestri orqali
Soxtalik rasmiylashtirish bosqichida aniqlanadi. Oqibati — qoʻshimcha hisoblash va MJtK 227-22-moddasi: mansabdor shaxs uchun 7 dan 15 BHMgacha, tovar musodarasi bilan.
2026-yil 28-fevraldan nima oʻzgardi
Bojxona kodeksining 300-1-moddasi ishga tushdi. Ilgari sertifikat yoʻqligi faqat imtiyozdan mahrum qilardi. Endi oddiy bojdan tashqari qoʻshimcha boj olinadi:
| Asosiy stavka | Qoʻshimcha boj |
|---|---|
| 10% gacha | +5% |
| 10–20% | +10% |
| 20–30% | +15% |
| 30% dan yuqori | +20% |
Koʻp uchraydigan xato
Tovar Rossiya yetkazib beruvchisidan sotib olingan, lekin Xitoyda ishlab chiqarilgan. Unga ST-1 olib boʻlmaydi — kelib chiqishi xitoycha. MDH orqali qayta sotish kelib chiqishni oʻzgartirmaydi. Bu chegarada maʼlum boʻladi, qayta hisoblash kech boʻlganda.