Tovarning kelib chiqish mamlakati bojxona toʻlovlarini qanday oʻzgartiradi
Boj toʻlanadimi yoki yoʻqmi — buni kelib chiqish mamlakati hal qiladi. Uch rejim: 10 ta mamlakat bojsiz, 47 tasi oddiy stavka boʻyicha, qolganlariga 5–20% ustama.
Stavkani kelib chiqish belgilaydi
TIF TN kodi tarifdagi stavkani beradi, lekin u toʻliq qoʻllanadimi — tovar qaysi mamlakatda ishlab chiqarilganiga bogʻliq. Oʻzbekiston mamlakatlarni uch guruhga boʻladi.
| Rejim | Nechta mamlakat | Import boji |
|---|---|---|
| Erkin savdo | 10 | olinmaydi |
| Eng koʻp qulaylik rejimi | 47 | tarif boʻyicha |
| Rejim yoʻq yoki kelib chiqish tasdiqlanmagan | qolganlari | stavka + 5–20% |
Roʻyxatlar Investitsiyalar va tashqi savdo vazirligi, TIV va Bojxona qoʻmitasining qoʻshma qarori bilan tasdiqlangan (Adliya vazirligida 30.06.2020, № 3267).
Erkin savdo: 10 ta mamlakat
Belarus, Gruziya, Qozogʻiston, Qirgʻiziston, Moldova, Rossiya, Turkmaniston, Ukraina, Tojikiston, Ozarbayjon.
Turkmaniston bilan boj faqat oʻzaro kelishilgan tovarlar roʻyxati boʻyicha yoʻq. Gruziya bilan MDH qoidalari emas, ikki tomonlama shartnoma amal qiladi.
Armaniston hech qaysi roʻyxatda yoʻq — demak, armaniston tovariga oddiy stavka va ustidan ustama qoʻllanadi.
Deklaratsiyada bitta emas, uchta mamlakat
Deklaratsiyada uch maydon bor: joʻnatuvchi mamlakat, kelib chiqish mamlakati va savdo qiluvchi mamlakat. Stavkani ikkinchisi belgilaydi, lekin nol boj Bojxona kodeksi 300-moddasining uchta sharti bir vaqtda bajarilgandagina beriladi:
- tovar erkin savdo mamlakatida ishlab chiqarilgan va bu sertifikat bilan tasdiqlangan;
- tovar shartnoma ishtirokchisi mamlakat hududidan joʻnatilgan;
- shartnoma boʻyicha sotuvchi — shu mamlakat rezidenti.
Shundan ikkita xato kelib chiqadi: rossiya tovarini Dubaydagi treyderdan sotib olish yoki uni uchinchi mamlakat omboridan joʻnatish. Ikkalasida ham ST-1 qoʻlda boʻladi, imtiyoz esa berilmaydi.
Eng koʻp qulaylik rejimi: 47 ta mamlakat
Avstriya, Afgʻoniston, Bangladesh, Belgiya, Bolgariya, Braziliya, Buyuk Britaniya, Vengriya, Vyetnam, Germaniya, Gretsiya, Daniya, Misr, Isroil, Hindiston, Indoneziya, Irlandiya, Ispaniya, Italiya, Iordaniya, Kipr, Janubiy Koreya, Xitoy, Latviya, Litva, Malta, Lyuksemburg, Niderlandiya, Portugaliya, Pokiston, Polsha, Sloveniya, Ruminiya, Slovakiya, Singapur, AQSh, Turkiya, Finlyandiya, Fransiya, Xorvatiya, Chexiya, Shvetsiya, Shveytsariya, Estoniya, Yaponiya, Saudiya Arabistoni, Malayziya.
Ikkalasi ham yoʻq: 5–20% ustama
2026-yil 28-fevraldan Bojxona kodeksining 300-1-moddasi amal qiladi (ZRU-1097, 27.11.2025). Ikki asos: mamlakatda eng koʻp qulaylik rejimi yoʻq yoki kelib chiqish umuman aniqlanmagan.
| Asosiy stavka | Qoʻshimcha boj |
|---|---|
| 10% gacha | +5% |
| 10–20% | +10% |
| 20–30% | +15% |
| 30% va undan yuqori | +20% |
Bojdan ozod tovar qoʻshimcha bojdan ham ozod. Sertifikat yoʻqligi olib kirishni taqiqlamaydi — u shunchaki qimmatga tushadi.
Bitta partiya, uch natija
Mebel, kod 9403 20 000 9, stavka 15%, lekin kg uchun 0,4 dollardan kam emas. Partiya 10 000 dollar, ogʻirligi 1000 kg.
| Kelib chiqish | Boj | Ustama | QQS 12% | Yigʻim | Jami |
|---|---|---|---|---|---|
| Rossiya, ST-1, toʻgʻridan-toʻgʻri | 0 | — | 1 200 $ | 37 $ | 1 237 $ |
| Xitoy, sertifikat bor | 1 500 $ | — | 1 380 $ | 37 $ | 2 917 $ |
| Armaniston yoki sertifikatsiz | 1 500 $ | 1 000 $ | 1 500 $ | 37 $ | 4 037 $ |
Kelib chiqish nima bilan tasdiqlanadi
MDH davlatlari uchun — ST-1 shakli, uni chiqarilayotgan davlatning savdo-sanoat palatasi beradi. Boshqalar uchun umumiy shakl: bojni kamaytirmaydi, lekin 5–20% ustamani olib tashlaydi.
Koʻp beriladigan savollar
ST-1 bor, lekin boj hisoblandi. Nega?
300-moddaning qolgan ikki shartidan biri bajarilmagan: tovar ishtirokchi mamlakat hududidan joʻnatilmagan yoki sotuvchi uchinchi mamlakatda roʻyxatdan oʻtgan.
Sertifikat umuman boʻlmasa nima boʻladi?
Olib kirish mumkin, taqiq yoʻq. Lekin 2026-yil 28-fevraldan oddiy boj ustiga 5–20% qoʻshimcha boj qoʻshiladi.
Armaniston tovari bojsizmi?
Yoʻq. Armaniston MYU-3267 roʻyxatlarining hech birida yoʻq, demak oddiy stavka va ustidan 5–20% ustama.
Stavkani qanday tekshiraman?
Saytdagi kalkulyator uchala rejimni ham hisoblaydi: kod, kelib chiqish, joʻnatuvchi va savdo qiluvchi mamlakatni tanlang.
Yuk tashish narxini hisoblash
Yuk va yoʻnalishni yozing — narx va muddat bilan qaytamiz.