Rasmiylashtirishga nima kiradi
Rasmiylashtirish — bitta hujjat topshirish emas. Deklaratsiya bojxonaga ketishidan oldin tovar kodini aniqlash, bojxona qiymatini hisoblash, kelib chiqishni tasdiqlash va tovar boshqa idoralardan ruxsat hujjatlari talab qilmasligini tekshirish kerak. Bu qadamlarning birortasidagi xato chegarada, yuk turgan paytda ochiladi.
Toʻrt toʻlov
Importda bojxona yigʻimi, import boji, aksiz va QQS hisoblanadi. Ular ketma-ket hisoblanadi va har keyingisi oldingisi kirgan bazadan olinadi.
- Bojxona yigʻimi — shkala boʻyicha belgilangan summa, foiz emas. Asos: VMQ №55, 31.01.2025.
- Import boji — bojxona qiymatidan foiz, stavka TIF TN kodiga bogʻliq. Asos: PQ-3818, 1-ilova.
- Aksiz — faqat aksiz toʻlanadigan tovarlar uchun: alkogol, tamaki, baʼzi neft mahsulotlari va avtomobillar.
- QQS — bojxona qiymati, boj va aksiz summasidan 12%. Asos: SK 258-modda.
Tartib muhim. QQS tovar narxidan emas, boj va aksiz bilan birgalikdagi qiymatdan hisoblanadi — shuning uchun notoʻgʻri aniqlangan kod bir yoʻla ikki toʻlovni oshiradi.
Yigʻim — shkala, foiz emas
Bojxona yigʻimi bazaviy hisoblash miqdorida hisoblanadi va partiya qiymatiga qarab pogʻonalar bilan oʻzgaradi. 2025-yil 1-avgustdan BHM 412 000 soʻm, 2026-yil 1-sentabrdan — 440 000 soʻm (PF-115, 23.06.2026).
| Partiya qiymati | Yigʻim |
|---|---|
| 10 000 $ gacha | 1 BHM |
| 20 000 $ gacha | 1,5 BHM |
| 40 000 $ gacha | 2,5 BHM |
| 60 000 $ gacha | 4 BHM |
| 100 000 $ gacha | 7 BHM |
| 200 000 $ gacha | 10 BHM |
| 500 000 $ gacha | 15 BHM |
| 1 000 000 $ gacha | 20 BHM |
| yuqori | 25 BHM |
Amaliy xulosa: pogʻona chegarasiga yaqin qiymatdagi partiyada yetkazib berishni boʻlish foydali emasmi — koʻrib chiqishga arziydi. 20 000 $ dan oʻtishda 1,5 va 2,5 BHM orasidagi farq yaxlashtirish emas, haqiqiy pul.
Oldindan deklaratsiya berilganda yigʻim 20% ga kamayadi.
Tasdiqlanmagan kelib chiqish qimmatga tushadi
Tovarning kelib chiqish mamlakati hujjatlar bilan tasdiqlanmasa, bojga ustama qoʻshiladi — Bojxona kodeksining 300¹-moddasi boʻyicha. Ustama miqdori stavkaning oʻziga bogʻliq:
- stavka 10% gacha — ustama 5 foiz punkti;
- 20% gacha — 10;
- 30% gacha — 15;
- yuqori — 20.
Yaʼni 15% stavkali tovar tasdiqlanmagan kelib chiqish bilan 25% stavkali tovar kabi tushadi. Teskari tomoni: MDH erkin savdo hududidan ST-1 sertifikati import bojini butunlay nolga tushiradi.
Muddatlar
Deklaratsiya topshirilgan kuni roʻyxatga olinadi. Hujjatlarni tekshirish va chiqarishga uch ish kunigacha vaqt beriladi. Bu muddatga boshqa idoralar nazorati kirmaydi: tovar sertifikatlash, sanitariya yoki karantin xulosasini talab qilsa, hisob oʻz tartibida boradi.
Importchidan nima talab qilinadi
- shartnoma va invoys — narx va yetkazib berish shartlari bilan;
- qadoqlash varaqasi: ogʻirlik, joylar soni va turi;
- partiyaga transport hujjatlari;
- tovarning texnik tavsifi — tarkibi, vazifasi, modeli: kod shunga qarab aniqlanadi;
- kelib chiqish sertifikati, agar tovar imtiyozga daʼvo qilsa.
Bojxona bermaydigan ruxsatlar
Baʼzi tovarlarni boshqa organ hujjatisiz chiqarib boʻlmaydi: muvofiqlik sertifikati yoki muvofiqlik deklaratsiyasi, sanitariya-epidemiologiya xulosasi, fitosanitariya yoki veterinariya ruxsati. Alohida — majburiy raqamli markirovka: u tobora koʻproq tovar guruhlarini qamrab olmoqda va uning yoʻqligi chiqarishni toʻlanmagan boj kabi ishonchli toʻxtatadi.
Bojxona sizning qiymatingizga rozi boʻlmasa
Inspektor eʼlon qilingan qiymatga uch holatda shubha bildirishi mumkin: tasdiqlovchi hujjatlar yoʻq, soʻralgan hujjatlar taqdim etilmadi, ishonchsizlik alomatlari bor. «Moʻljal» narxlar bilan farq bu roʻyxatga kirmaydi.
Bahs davomida yuk omborda turmasligi uchun shartli chiqarish bor: bojxona shartli qiymatni belgilaydi, tovar taʼminot evaziga chiqariladi. Dalil toʻplashga 60 kalendar kun beriladi — ulgurmasangiz, taʼminot byudjetga oʻtadi.
Eng muhimi: qoʻshimcha hisoblashga rasmiy eʼtiroz bildirgan boʻlsangiz, bojxona pulni bahssiz tartibda hisobdan chiqara olmaydi — faqat sud orqali. Sudga shikoyat qarorning ijrosini toʻxtatib turadi.