Rasmiylashtirishga nima kiradi
Rasmiylashtirish — bitta hujjat topshirish emas. Deklaratsiya bojxonaga ketishidan oldin tovar kodini aniqlash, bojxona qiymatini hisoblash, kelib chiqishni tasdiqlash va tovar boshqa idoralardan ruxsat hujjatlari talab qilmasligini tekshirish kerak. Bu qadamlarning birortasidagi xato chegarada, yuk turgan paytda ochiladi.
To'rt to'lov
Importda bojxona yig'imi, import boji, aksiz va QQS hisoblanadi. Ular ketma-ket hisoblanadi va har keyingisi oldingisi kirgan bazadan olinadi.
- Bojxona yig'imi — shkala bo'yicha belgilangan summa, foiz emas. Asos: VMQ №55, 31.01.2025.
- Import boji — bojxona qiymatidan foiz, stavka TIF TN kodiga bog'liq. Asos: PQ-3818, 1-ilova.
- Aksiz — faqat aksiz to'lanadigan tovarlar uchun: alkogol, tamaki, ba'zi neft mahsulotlari va avtomobillar.
- QQS — bojxona qiymati, boj va aksiz summasidan 12%. Asos: SK 258-modda.
Tartib muhim. QQS tovar narxidan emas, boj va aksiz bilan birgalikdagi qiymatdan hisoblanadi — shuning uchun noto'g'ri aniqlangan kod bir yo'la ikki to'lovni oshiradi.
Yig'im — shkala, foiz emas
Bojxona yig'imi bazaviy hisoblash miqdorida hisoblanadi va partiya qiymatiga qarab pog'onalar bilan o'zgaradi. 2025-yil 1-avgustdan BHM 412 000 so'm, 2026-yil 1-sentabrdan — 440 000 so'm (PF-115, 23.06.2026).
| Partiya qiymati | Yig'im |
|---|---|
| 10 000 $ gacha | 1 BHM |
| 20 000 $ gacha | 1,5 BHM |
| 40 000 $ gacha | 2,5 BHM |
| 60 000 $ gacha | 4 BHM |
| 100 000 $ gacha | 7 BHM |
| 200 000 $ gacha | 10 BHM |
| 500 000 $ gacha | 15 BHM |
| 1 000 000 $ gacha | 20 BHM |
| yuqori | 25 BHM |
Amaliy xulosa: pog'ona chegarasiga yaqin qiymatdagi partiyada yetkazib berishni bo'lish foydali emasmi — ko'rib chiqishga arziydi. 20 000 $ dan o'tishda 1,5 va 2,5 BHM orasidagi farq yaxlashtirish emas, haqiqiy pul.
Oldindan deklaratsiya berilganda yig'im 20% ga kamayadi.
Tasdiqlanmagan kelib chiqish qimmatga tushadi
Tovarning kelib chiqish mamlakati hujjatlar bilan tasdiqlanmasa, bojga ustama qo'shiladi — Bojxona kodeksining 300¹-moddasi bo'yicha. Ustama miqdori stavkaning o'ziga bog'liq:
- stavka 10% gacha — ustama 5 foiz punkti;
- 20% gacha — 10;
- 30% gacha — 15;
- yuqori — 20.
Ya'ni 15% stavkali tovar tasdiqlanmagan kelib chiqish bilan 25% stavkali tovar kabi tushadi. Teskari tomoni: MDH erkin savdo hududidan ST-1 sertifikati import bojini butunlay nolga tushiradi.
Muddatlar
Deklaratsiya topshirilgan kuni ro'yxatga olinadi. Hujjatlarni tekshirish va chiqarishga uch ish kunigacha vaqt beriladi. Bu muddatga boshqa idoralar nazorati kirmaydi: tovar sertifikatlash, sanitariya yoki karantin xulosasini talab qilsa, hisob o'z tartibida boradi.
Importchidan nima talab qilinadi
- shartnoma va invoys — narx va yetkazib berish shartlari bilan;
- qadoqlash varaqasi: og'irlik, joylar soni va turi;
- partiyaga transport hujjatlari;
- tovarning texnik tavsifi — tarkibi, vazifasi, modeli: kod shunga qarab aniqlanadi;
- kelib chiqish sertifikati, agar tovar imtiyozga da'vo qilsa.
Bojxona bermaydigan ruxsatlar
Ba'zi tovarlarni boshqa organ hujjatisiz chiqarib bo'lmaydi: muvofiqlik sertifikati yoki muvofiqlik deklaratsiyasi, sanitariya-epidemiologiya xulosasi, fitosanitariya yoki veterinariya ruxsati. Alohida — majburiy raqamli markirovka: u tobora ko'proq tovar guruhlarini qamrab olmoqda va uning yo'qligi chiqarishni to'lanmagan boj kabi ishonchli to'xtatadi.
Bojxona sizning qiymatingizga rozi bo'lmasa
Inspektor e'lon qilingan qiymatga uch holatda shubha bildirishi mumkin: tasdiqlovchi hujjatlar yo'q, so'ralgan hujjatlar taqdim etilmadi, ishonchsizlik alomatlari bor. «Mo'ljal» narxlar bilan farq bu ro'yxatga kirmaydi.
Bahs davomida yuk omborda turmasligi uchun shartli chiqarish bor: bojxona shartli qiymatni belgilaydi, tovar ta'minot evaziga chiqariladi. Dalil to'plashga 60 kalendar kun beriladi — ulgurmasangiz, ta'minot byudjetga o'tadi.
Eng muhimi: qo'shimcha hisoblashga rasmiy e'tiroz bildirgan bo'lsangiz, bojxona pulni bahssiz tartibda hisobdan chiqara olmaydi — faqat sud orqali. Sudga shikoyat qarorning ijrosini to'xtatib turadi.